![]() |
![]() |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Griekenland... toch wat feiten en data, zie einde van dit blad.
14.07.08 Kerkyra (Corfu), Gouvia Marina, Kontokali.
31.07.08 Sivota-Moúrtos. Sinds enkele dagen ligt Nehalinnia in de nieuwe - nog steeds in aanbouw zijnde - haven van Sivota-Moúrtos.
[map: GNTO] Donderdag 31 juli om 15u30, terwijl ik dit schrijf, spoelt er een golf van ongeveer 2m over het hele strandje: iedereen doornat, alles weggespoeld, een kleine kaïk, die normaal rechtop op zijn houten slede op het strand staat, ligt nu op z'n kant. Dit was geen normale golf !!! We zitten gelukkig in de tuin van de "beach club" en rennen onmiddellijk terug naar de haven om te kijken of alles normaal is. Behalve wat "deining" hebben ze daar niks gevoeld. Oef! Terug naar het verhaal nu...De rust op het strand is teruggekeerd, de kletsnatte, beteuterde zonnekloppers komen stilletjes terug, alles lijkt weer normaal te worden... Saghiada is een piepklein, ondiep haventje met een lage kaaimuur en een heel smalle ingang (ongeveer 5m). Toen we binnenvaarden waren we er alleen. We hebben ons langszij gelegd, bijna in de SE hoek en hebben aan de "havenautoriteit" gevraagd of dat OK was. "No problem" was het antwoord, "maar als je morgen blijft, toch maar beter je anker gebruiken, want misschien komen er nog "grote" boten". En inderdaad, een Bavaria 40 kwam binnenvaren, wou zich ook langszij aanmeren maar zat vast op 3m van de kant: anker gebruiken dus, en een lange plank. Nog 2 andere (kleine) boten kwamen en dat was alles. Maar toen kwam ook de NW wind: 18 tot 20 knopen en we begrepen dat het hier toch niet méér mocht waaien: het water spetterde al over de lage, smalle muur: we zouden dus maar één nacht blijven. Beetje jammer, want het is hier echt "Grieks", na Gouvia een hele verademing. 's Avonds was er een prachtige zonsondergang, we hebben vis gegeten en... slecht geslapen, want de vele Grieken (het is zondag) hebben behoorlijk wat lawaai gemaakt.
16.08.08 Sivota-Moúrtos. Zaterdagavond ... en 15-augustus weekend! De haven ligt vol, vooral grote Italiaanse ribs - en kleinere Griekse - nemen veel plaats in; een Neilson-flotille van een dertiental (!) boten gaat hier de twee komende dagen de bemanningswissel doen. De oude kade ligt eveneens vol. De avond valt. Een Griekse zeiboot komt aangevaren en wil zich nog een tussen onze boot en onze buurman wringen, ook wil hij de rib die elke avond langszij onze boot meert niet doorlaten en hij verwijt ons langszij te liggen, hoewel dit de enige mogelijkheid is: aan dit schuine kadedeel zou ons anker over of onder de ankers van verschillende buurboten liggen. De schipper en zijn vrouw van de Griekse Tasmanian Devil willen echter geen redelijkheid horen zodat we, geconfronteerd met zoveel wijs zeemanschap - en de drukte beu -, beslissen van Sivota te laten voor wat het nu ge- en verworden is en te gaan ankeren. Morgen gaan we richting Preveza!
Uit het dagboek van Kaat. De vlucht uit Moúrtos. Het was allemaal zo aangenaam begonnen: een rustig plekje in de haven, geen lawaai 's nachts, overdag zwemmen en lezen, en 's avonds, in de "Bleu Coast" eten en babbelen...Al meer dan een week kwam 's avonds een grote zodiac langszij van een lieve Italiaanse familie: Chiara, Bartolomeo en de kleine Edouardo (net Olivier van 24 jaar geleden), we zouden die avond samen met hen gaan eten... Maar toen kwam de tasmaanse duivel... Er was die dag al een en ander misgelopen: 's morgens was ik naar de kapper gegaan om m'n haar te kleuren en te knippen en na drie (!) uur kwam ik buiten met wat Eric een carnavalshoofd noemde: een mengeling van donkergrijs, roze en witblond haar, allemaal op hetzelfde hoofd .De vertwijfelde kapster had gezegd dat ik 's avonds moest terugkomem om de "zaak" te herstellen. 's Avonds dus terug en tijdens het spoelen van wat eindelijk de juiste kleur bleek te zijn stopte de kraan...geen water meer. Na ongeveer 20 min geduld was ook dat probleem opgelost .De opgeluchte kapster had net de laatste spoelbeurt afgewerkt toen Eric me kwam halen; er was een probeem, de politie stond bij onze boot!? De schipper van een Griekse zeilboot (Tasmanian Devil) had hen gebeld, omdat hij vond dat we "verkeerd" lagen.Vlug terug naar de boot dus, met nat, niet geknipt haar. Een geduldige politieman legde ons uit dat we eigenlijk ons anker moesten gebruiken, ik heb eerst heel geduldig uitgelegd dat we dat niet konden zonder over minstens 2 andere ankers heen terecht te komen... Na wat over en weer gepraat (we wilden onze boot echt niet verplaatsen, de haven lag propvol en de Italiaanse familie kwam net terug) kwam de tasmaanse duivelin tuusen: "this is our country, we want this place, go home if you don't agree"...Toen zijn we echt kwaad geworden: zoveel misplaatste fierhied, zo'n dwaasheid... andere Grieken mengden zich in de discussie er ontstond tussen hen zelfs een hoogoplopende ruzie gesust door een tweede politieman, terwijl enkele Italianen naar ons stonden bemoedigend te knikken.. Kortom, er onstond bijna een internationaal incident... we hadden er genoeg van, jammer voor de Italiaanse familie, jammer voor de reservering in het restaurant: we hebben onze boot (met de hand) uit het gewoel gewrongen en zijn gaan ankeren. Er lag heel weinig volk op de ankerplaats (in tegenstelling tot andere dagen) en we hebben als troost een heel mooie maansverduistering en een prachtige sterrenhemel kunnen bewonderen. 's Morgens zijn we vroeg vertrokken want ondertussen had Eric via internet gezien dat het vanaf de middag flink zou gaan waaien (5 tot 6bf). We hadden stroom tegen (1kn) en zijn in Parga (mooi, mooi, mooi!) gestopt. In de haven ligt een gezonken boot: z'n bakboordlichtje steekt nog net boven water, van ver lijkt het een grote rots, dichterbij is het net een oog... van een tasmaanse duivel misschien?!
17.08.08 Parga, Ormos Valtou. Om 10H30 en na 12 mijl valt ons hoofdanker in deze kleine vissershaven op een halve mijl van Parga, aan de W-kant van het Venetiaanse fort. We hebben geluk: enkele Italiaanse boten varen net weg (toch laat!) en de 10 boten van de Sailing Holidays flotilla verlaten - na wat "ankerontwarren" - één voor één het haventje ... Voor morgen wordt stevige wind voorspeld zodat we liever hier aan de betonnen muur liggen dan buiten geankerd. We willen overigens een dag of drie blijven: er is een waterkraan en samen met de Italiaanse buur improviseren we een 150m lange stroomkabel vanuit een gamele verdeelkast zodat een vijftalboten hierop kan aansluiten om de accu's op peil te houden. De erg mooie omgeving compenseert rijkelijk het erg rommelige haventje, waar enkele gezonken bootwrakken de maat van het Griekse ecologische bewustzijn illustreren ... als dit nog nodig was!
Metamorfose. Om 21 uur is het over-druk langs de kade en de straatjes die erop uitgeven: Grieken met vakantie, Italianen op terugreis ... Ook de kade is nu volledig ingenomen door boten. De havenpolitie van Preveza is erg begaan met haar taak, ze doet haar ronde en nodigt uit met een mooi tweetalig opgesteld dubbel geplooid ( duur! )karton om de havenformaliteiten (?!?) te komen vervullen. Morgen willen we hier vroeg weg richting Lefkas: we haasten ons dus naar het kantoor met onze boorddocumenten. Het wordt een nooit geziene bureaucratische bedoening: formulieren invullen, bemanningslijst-controle, fotocopies van vlaggebrief en van het bijzonder verzekeringattest voor Griekenland. Het resultaat waartoe dit alles moet leiden wordt het aanrekenen van 6,61 euro liggeld! In één van de erg levendige zijstraten vinden we nog een laatste tafeltje, waar we van de administratieve verplichtingen bekomen bij een gekoelde ouzo en enkele heerlijke (glutenvrije) gerechten.
Om halfvier stopt eindelijk de muziek in de talrijke bars op de kade, maar een rustige nacht zullen we in Preveza zelfs daarna niet hebben: luidruchtige late-vakantiegenieters en de rollige kade houden ons in een halve slaap. Deze halte is zeker geen aanrader!
21.08.08 Lefkas Marina. Als we Preveza verlaten staat er een stevige stroming in de vaargeul: op onze GPS lezen we 3,5 kn af; we zullen dus te laat zijn voor de brug van 10H00 aan het begin van het kanaal van Lefkas, zes mijl verder. We ankeren hoewel we ook net voor de brug kunnen wachten, maar "buiten" is er wat wind, zodat de vochtige warmte minder drukkend is. Lefkas ...
moeten in Athene besteld worden, we moeten de website bijwerken en enkele kleine technische problemen bekijken (acculader, zoetwaterkraan enz.); een wasserette is er niet, wel een wasdienst die je op enkele uren alles kant en klaar terugbezorgd. Lefkas Marina, de belangrijkste basis voor veel charter- en flotillabedrijven, is goed uitgerust en heeft een volledige waaier van diensten. Ook in het levendige stadje is geen gebrek aan winkels en diensten.Wat ons vooral opvalt is niet zozeer de vervlakking van het aanbod op "internationaal" toerisme gericht, dan wel het meer kwalitatieve en kwantitatieve van het aanbod, m.a.w. het lijkt ons hier nog steeds heel "Grieks" - op de onmiddellijke omgeving van de marina na - meer dan in Corfu - en op kleinere schaal - in Sivota, waar het op de Italianen gerichte toerisme veel veranderd heeft; ook de prijzen zijn hier wat lager. (23.08.08). Het ligt in onze bedoeling hier enkele dagen te blijven vooraleer we zuidwaarts gaan richting Ithaka, Kefalonia en Zakintos.
Op ons prikbord... 21.08.08 Lefkas Marina. Morgen willen we naar Ligia en Nikiada, twee kleine vissersdorpen op een zestal mijl van hier, daarom leg ik een laatste hand aan het bijwerken van de Engelse pagina's van onze website. Mijn schriftje met nota's ligt links van mij; even verlaten mijn ogen het scherm ... een detail ontsnapt mij. Als ik opnieuw naar het scherm kijk dringt het eerst niet tot mij door.... hel wit ... fijne vertikale - rode - lijnen ... Twee uur later komen Kaat en ik terug in het atelier van de technieker. Op onze vertrouwde laptop ligt de harde schijf die hij eruit gehaald heeft. "dit is alles wat ik voor U kan doen; de files op uw externe harde schijf kopieren of op een andere pc." Op weg naar hier had deze vrees ons niet losgelaten, vier jaar oud, veel, veel, teveel gebruikt misschien. Maar de technieker had ons eerst nog wat hoop gelaten. De virtuele navelstreng is nu door. Grote pech, ja, en, een financiele opdoffer, maar toch geen ramp, horen we al zeggen. Hoe ging dit vroeger? Juist... Is het uw eerste pc die het laat afweten? Neen. Wel dan... Dan ... dan bespreken we de vervanging met de zaakvoerder. AZERTY, onmogelijk hier ... Dan maar QWERTY ... XP? Moeilijk... Toch liever, ja... Een Engelse versie? Ja. een legale? Ja, natuurlijk. De navelstreng naar het "weten", het "laten weten", dient hersteld... e-mails, nieuws, bank, weersvoorspelling, belastingen, mutualiteit, facturen ...het loopt allemaal zo, en de website, "reserve plotter" voor de kaarten, "boord-bioskoop" voor de donkere wintermaanden als even een boek niet bekoord - of als we de heimwee naar Bretagne met Thalassa willen verdrijven ... fotoarchief ... onafscheidelijk nuttig werktuig, mobiel archief van administratieve rompslomp, brandkoffer van herinneringen - zelfs de overdruk van grootvaders journaal in gevangenschap tijdens de eerste wereldoorlog heb ik je toevertrouwd -, geduldige scriptor van al mijn hersenspinsels. Agent van deze Brave New World van communicatie en informatie, gesel van zijn slaven ...ja.
01.09.08 Lefkas Marina. Donderdag heeft Kostas, de baas van de computerzaak mij tot aan de marina gebracht met zijn wagen. Hij denkt dat hij mij allerbest heeft kunnen helpen. Alle files zijn naar de nieuwe laptop, die op een legale Engelstalige versie van XP "draait", gekopieerd. Wij willen hem bedanken voor zijn inzet want op twee en een halve dag was alles geklaard. Op een van de cafeterrassen in de haven wordt op de goede afloop het frisse glas geheven! Als we twee uur later afscheid nemen en ik wil betalen, hoor ik dat dit al geregeld is: you're in my country ... Vandaag lijkt de nieuwe laptop mij eindelijk operationeel. Ik wilde zelf alles opnieuw ordenen, alle programma's herladen en de website configuratie tot een goed einde brengen; met handleidingen van XP en Dreamwaver heb ik meer dan twee dagen (en een deel slaaploze nachten) liggen worstelen met de problemen die ik - pc-gebruiker maar leek in soft- en hardware - uiteindelijk als voor mij onoplosbaar ging beschouwen. Vertwijfeld over het eigen kunnen zond ik een email naar Els - zij lag aan de basisopbouw van onze website - waarin ik de moeilijkheid waarop ik telkens vastliep beschreef. Toen ik haar antwoord las, wist ik niet alleen dat enkele seconden later de klus geklaard zou zijn, maar ook dat je ook hier ziende blind kan zijn: zonder ooit beseft te hebben aan enige vorm van dyslectie te lijden had ik steeds de omgekeerde volgorde van twee letters over het hoofd gezien. ... Het is echter wachten op de levering bij de apotheker in Lefkas van de glutenvrije producten die we besteld hebben want de levering die vorige donderdag toekwam was bij de groothandel in Athene verkeerd begrepen en totaal ontoereikend ... Wie beweerde weer dat tegenslagen meestal coalities sluiten?
07.09.08 Sivota N. Levkas. Sinds gisteren liggen we in Sivota na een aangename tocht naar het zuiden van Lefkas. Eerst door het Lefkaskanaal richting Ligia - een kleine vissershaven waar we even een kijkje gingen nemen. Verder dan richting Nidri. Eerst is de wind NE - gemiddeld 15 knopen - dan plots halfweg de Straat van Meganissi, ter hoogte van N.Thilia, komt de wind uit het SW: zo zien we een N-gaande boot met uitgeboomde spinnaker terwijl de S-gaande zeilers op erg ruime koers varen.
We zoeken bij het uitkiezen van een eetgelegenheid steeds deze waar veel Grieken gaan eten, waar geen afgebeelde schotels de toeristen moeten lokken, en waar geen kelners ons met "Hello" trachten binnen te halen!
[map: GNTO] groene, grasperkjes ... de vroegere, wat in het zomerstof levende,bonte kolonie met kampers en tenten, en snelle ribs - toen ook al! - lijkt de plaats geruimd te hebben voor de meer beschaafde maar zo ontmoedigend stereotype zonnekloppers ...
De oversteek van de Stenó Kefallínias: een goeie negen mijl van Ormos Ammouso naar Fiskárdho. We zijn niet alleen op zee maar de grote drukte neemt toch wat af, de meeste zeilboten zijn huurboten die al of niet deel uitmaken van de nu voor ons wat traditionneel geworden - en onvermijdelijke! - flotilles. Als we de Straat tussen Itháka en Keffalínia naderen komt de wind steeds scherper in en bouwt de zee langzaam op. Nog twee mijl van ons aanloopwaypoint voor Fiskárdho; de voorlijk inkomende wind is nu erg vlagerig en een vrij korte en hoge deining ontneemt de vuurtoren gestaag aan ons zicht. Door ons grootzeil kunnen we een vrij mooie koers aanhouden maar de meeste boten die wellicht " uit gemak " zonder grootzeil varen, verschijnen in brede onwillekeurige slagen van de ene golftop naar de andere, terwijl ze in het golfdal aan ons zicht worden onttrokken.
Aan het drijvend ponton vinden we nog een plaats; het vooranker valt in 9 meter water terwijl Kaat een erg geslaagd aanlegmanoeuvre uitvoert ... als we de achterlandvasten willen doorgegeven, stellen we vast dat we - in onze verwondering - even vergeten waren deze op de klampen vast te leggen, wat vriendelijke hilariteit veroorzaakt bij onze helpers, Indonesische bemanningsleden van een groot motorjacht. Al snel is het euvel verholpen en liggen we vast.
Fiskárdho: dit zou, als we de toeristische tijdschriften en de people pers moeten geloven, het nieuwe St-Tropez zijn ... Het is nog steeds heel erg druk in de kleine haven, zeilboten zoeken een plaats,kleinere ferrys varen af en aan en laden hun menselijke toerische vracht af, terwijl ze in de haven aanzienlijke woelingen veroorzaken. Onze eerste indruk is dat dit alles, met de knap gerestaureerde huizen en de in mooie pastelkleuren geverfde gevels, slechts een wat droevige gelijkenis vertoont met het charmante plaatsje da twe een en
15.09.08 Fiskárdho, N Kefallínia. Een zeer zwaar onweer zaait onrust en vernieling ... Zonder in sensatie te willen vervallen, zetten we de gebeurtenissen op een rijtje, terwijl enkele foto's in ons fotoalbum de herinnering moeten helpen bestendigen. Maar eerst even terug naar gisteren zondag. Het weer is prachtig, warm, de haven ligt vol, in de N-zijde van de baai zijn een tiental zeilboten geankerd met lijnen naar de wal; als we terugkeren van een leuke en verfrissende zwempartij aan de Venetiaanse toren, zien we hoe alles er in de kuipen van de geankerde boten ontspannen aan toe gaat - daar zit men te lezen, hier wordt lachend van een glas samen genoten, wat verder liggen de schipper en zijn vrouw te slapen in de nu wat lager schijnende zon ... We weten echter dat er voor morgen slecht weer op komst is: volgens de gribfiles www.grib.us is er een grote hoeveelheid regen te verwachten maar Kaat en ik vrezen onweer; we hebben dubbele landvasten naar het ponton gelegd en het houden van ons hoofdanker gecontroleerd, de meesten denken echter dat het nog wel zal "meevallen": "Hier toch niet ...! "
Maandag 02.30 (LT). Een (eerste) onweer barst los: eerst een windstoot, warme lucht, enkele dikke regendruppels, droog, een tweede windstoot - nu frissere lucht - , donder in de verte, bliksem; uit een van de bars waar het er nog erg musicaal luid aan toe gaat komen enkele late bezoekers even buiten om zich te verwonderen over de regen en de bliksems. Er wordt veel gelachen ...
Ik maak Kaat wakker, ik betrouw het niet, we bergen alles goed weg; ook onze nieuwe, Zweedse buren zijn wakker; zij is meterologe en houdt niet van onweer; "Ja, dus het komt er toch van ..." Kaat gaat terug slapen, ik blijf op; we willen vermijden dat we beiden (te) moe zouden zijn mochten we moeten wegvaren ... een stevige S deining komt nu in de baai gerold - hoe all round deze shelter ook moge genoemd zijn ! Om half vier vaart een "mega" motorjacht dat vooraan in de baai geankerd ligt, weg ... ik kijk hem na, en voel wat onrust. Om vijf uur is het onweer voorbij; veel regen viel er tenslotte niet, wel was er veel bliksem en gedonder; de deining nu is vervelend maar lijkt iets minder. Ik ga trachten nog wat te slapen, moeilijk ... Om zeven uur rukt Kaat me wakker; "vlug op, want het loopt hier mis!" Als ik in de kuip sta overzie ik als in een flash - met wat ongeloof - de chaos rondom ons: een tiental boten is aan het rondvaren in de kleine baai, terwijl een drietal de baai verlaten en de Straat van Ithaka invaren, richting zee, of, Ithaka ... Een tweede onweer is plots losgebarsten: bliksems alom, de donder lijkt niet op te houden, bakken water, striemende regen geselt de in de weer zijnde bemanningen; ik zie hoe men tracht boten beter te bevestigen, ankerhouding te verbeteren; wat verder worden kleine huurbootjes weggehaald en naar de binnenzijde van het drijvend ponton gebracht door twee doornatte Griekse dames van het verhuurbedrijfje, aan de andere zijde van de haven gaan masten heen en weer als in een wild ongecoordineerd ballet, op het terras van een modieus restaurant zijn enkele grote parasols gescheurd, doornatte, heen en weer waaiende flarden ... Plots komt een krachtige, te hoge deining binnengerold ... Kaat zegt "we moeten hier weg, vrees ik ... , neen, wachten" ; we starten de motor, terwijl onze kleine boot aan zijn achterlandvasten rukt ...
Droevig bilan: twee zeilboten kunnen uiteindelijk in de loop van de voormiddag door de kleine rescue-boot vlot getrokken worden, een - met heel wat schade - wordt naar de kade gesleept, maar aan de derde, een stevige 40 voeter onder Britse vlag, is de schade bijna niet te overzien: een groot gat van meer dan een halve vierkante meter heeft elke bergingspoging in de loop van de dag verhinderd spijts de aangevoerde pompen en alle ingezette middelen ... tot in de latere namiddag een grote kraan de boot uit rotsen en water kan heffen ...
Fiskardo: volgens de people bladen en vele toeristische papers, het nieuwe St-Tropez, in de pilot van autoriteit Rod Heikell ( Greek waters pilot , Imray ) lezen we : "excellent shelter from all directions, although strong prolonged southerlies cause a surge, troublesome rather than dangerous ..." (2004, bijw. 2007, p. 92) ; in de Griekse pilot van Nicolas D. Elias ( bijgewerkt tot 2008 ) staat "shelter from all but SE winds, this wind blows mostly in the winter ... " ; volgens onze vaststellingen en de local knowledge, is Fiskárdho geen veilige haven bij slecht weer, dit geldt in het bijzonder voor de N-kant van de baai waar de ankerplaats is; het ging hier om een onweer met plotse, zeer harde S-wind, maar ook een harde NW doet volgens de locals een flinke deining de baai binnenrollen, zodat dan zelfs het vlottend ponton aan de W-zijde niet meer veilig is.
16.09.08 Van Fiskárdo (N.Kefallinía) naar Nydrí, Vlychó en Lefkas Marina. De wind is opnieuw S als we de baai van Fiskárdho verlaten; boven Lefkas is het zwaar bewolkt en we zien hoe een watergordijn over Vasilikí schuift. De weersvoorspelling houdt het echter bij een matige S-wind die in de namiddag NW wordt en toeneemt, opnieuw zit de mogelijkheid van een onweer tegen de avond er dik in; voor morgen wordt krachtige NW wind voorspeld en voor zaterdag is er ook slecht weer op komst. Liever dan onze tocht verder te zetten langs de toch minder veilige havens en ankerplaatsen op Kefallinía en Ithaka, keren we (even ?) terug naar Lefkas Marina. We beseffen dat we plots van een hoogzomer in een te vroege herfst zijn terechtgekomen. Toch geeft een door de wolken schijnende zon ons enige hoop op een mooie dag. De wolkenhemel is prachtig en ook de zee glinstert van uitzonderlijke lichteffecten. De koers is erg ruim: met twee reven in het grootzeil ( noodzakelijk voor wat meer stabiliteit ) trachten we onze genua 1 goed vrij en vol te houden; tijdelijk mindert de wind onder de zeven knopen zodat de motor bij moet staan. Als we Lefkas naderen denk ik onwillekeurig aan wat ik in de Griekse pilot van N.D. Elias las. Tussen SE-Lefkas, N Arkoúdi en SW Meganísi - en verder Kalamos, Kastos en Atokos - waait op het einde van de zomer, op erg warme heldere dagen, in de latere namiddag, de erg gevaarlijke Liovóri. Vandaag is het echter niet zo heet en hoe dan ook is het veel te vroeg op de dag, maar het lijkt me wel wijs dit plaatselijk fenomeen niet te vergeten ...
Enkele mijlen voor de S-ingang van het erg slordig beboeide Lefkas-kanaal komt de wind zoals verwacht uit het NW en de bewolking neemt snel toe. Als we een dik uur later op onze ligplaats vastleggen kondigt het onweer zich al aan: Kaat bergt net de genua in de bakskist als de eerste druppels vallen. Later nog, tijdens het avondeten in ons nu al vertrouwd, erg lekker restaurantje bij het geteisterde museum, en een heel deel van de nacht door, bevechten maan en bliksems mekaar om de hemel te verlichten ... Als we op onze terugweg naar de marina, het Noorse koppel ontmoeten dat met hun 43-voeter de haven van Fiskárdho ontvluchtte, en we even de herinneringen aan het onweersonheil confronteren, maakt een nijdige regenvlaag een abrupt einde aan ons gesprek...
19.09.08 Lefkas Marina. Woensdag. De voorspelling klopt: het wordt een erg winderige dag maar de zon maakt heel wat goed, ... tot in de namiddag, opnieuw, de wolken verschijnen. Een vroege-avond wandeling brengt ons naar Castro aan het einde van de lange smalle landtong waarop de weg loopt, die het eiland met het vasteland verbindt, via de ferry, die als drijvende brug dienst doet. De ondergaande zon kleurt de hemel en de lagune wateren in rood-rozige tinten. Van hier kijken we over de baai en Preveza, in de verte. Als we NW en W kijken, zien we de Ionische Zee; door de stevige wind opgezweept komen de golven breken op het eiland. Voor we onze terugweg aanvatten overschouwen we de omgeving en het stadje, Lefkada. Het fort uit de XIIIe eeuw, net aan de N ingang van het Lefkas kanaal, achter de zandbank, de ferry-brug, het kanaal, de jachthaven in de verte, de stad waar de verlichting net aangaat, de weg, en aan de andere zijde, de zgn. salt lake lagoon, verder op de achtergrond de bergen die het binnenland van Lefkas uitmaken, met als hoogste top de Eláti, 1158 m. In ons restaurantje eten we vanavond in de eetzaal; binnen, voor de eerste keer sinds ... de onweders in Rome! Donderdag. Onze avondwandeling brengt ons opnieuw naar Castro. En, opnieuw, eten we binnen. Vandaag, vrijdag. Onder een licht bewolkte hemel, bij fris en winderig weer, vooral in de namiddag werk ik de website bij. Is de koele nazomer dan nu reeds ingezet?
25.09.08 Lefkas Marina. Als we rond 22H30 langs de kade teruglopen en onze GSM gaat weten we dat we heel slecht nieuws zullen horen. Maandagmiddag heeft de moeder van Kaat een zware hersenbloeding gehad en een spoedige fatale evolutie is waarschijnlijk...
Brugge. Het afscheid enkele dagen vóór ons vertrek op 7 juli 2007 was niet droevig geweest: enthousiast als steeds als er wat gebeurde, had Moeke ons nagewuifd, twee dagen voor ons vertrek. Even was ze heel ernstig geweest - ik weet dat we mekaar niet meer zullen weerzien, maar je moet doen wat je beslist hebt, sprak ze tot Kaat. Een grote kaart lag klaar op de tafel. Ze zou ons de hele reis volgen. Vanuit iedere haven stuurde Kaat haar een zichtkaart, als het kon markeerde ze de plaats waar we lagen. Vannacht zijn het de beelden van het mooie afscheidsmoment in de tuin die op ons netvlies blijven, en die willen we koesteren.
29.09.08 Nieuwpoort (B). Om 10 uur stipt had de taxi ons in de haven opgehaald. Europassistance, onze reisbijstandsverzekering, had de terugkeer naar België nauwkeurig geregeld: vanuit Preveza vlogen we naar Athene waar onze plaatsen op de OlympicAirways lijnvlucht naar Brussel gereserveerd waren; daar stond dan een taxi te wachten die ons naar Nieuwpoort bracht.
01.10.08 Brugge (B). Afscheid. 11 uur. Een waterzonnetje. Familie, vrienden en bekenden, van de school waaraan zij, vroeg weduwe, als onderwijzeres tot haar vijfenzestigste verbonden was, van de volksdansvereniging, van het zangkoor, van het plaatselijke verenigingsleven, ze komen talrijk afscheid nemen. Herfst. De namiddag kondigt zich winderig en buiig aan. De begraafplaats De Blauwe Toren kleurt in een variatie van donkere en lichte tinten, groen, geel en bruin. Verzameld voor het laatste, intiem afscheidsmoment, staan hier alleen de zonen en dochters, haar kleinkinderen, de partners, in een ingetogen, emotionele stilte. Dan, plots, neemt de aanwakkerende wind haar symbolisch mee naar die statige hoge bomen, naar dit dichte struikgewas. Ecce homo... de mooie, hartverwarmende herinnering blijft... (bijgewerkt 16 oktober 2008)
20.10.08 Menton (F). 21H05. We landen op de luchthaven van Nice-Côte d'Azur. Een vijftiental minuten vroeger heeft het Easyjet-toestel in het landingsmanoeuver Turijn links gelaten en in een wijde bocht boven de zee de nadering aangevat;voor ons baadt Monaco in een felle licht. Even later omhelzen we Michel en Mady, die ons meenemen naar de haven van Menton-Garavan: ze stellen ons hun boot ter beschikking tijdens ons verblijf.
24.10.08 Menton (F). We zijn zinnens begin november naar Lefkas terug te keren via Venetië waar we de ferry naar Igoumenitsa willen nemen. Maar eerst genieten we hier van het weerzien van vrienden en kennissen. Van Rinaldo en Maryse die enkele dagen geleden uit Kos zijn teruggekeerd, horen we het relaas van hun lange tocht in de noord-Egeïsche zee: via Chios, Lesbos, Limnos en Samothraki bereikten ze Thassos, keerden WSW-waarts terug langs de "vingers" van Chalkidiki en belandden verder zuidwaarts op Skopelos en Alonissos waar de toenemende drukte er hen van weerhield richting Skiathos en de golf van Pagassitikos door te varen; ze verkozen een leuke tijd door te brengen op het kleine en rustige Psara. De nuttige informatie die we opsteken, stelt ons evenwel niet zo gerust voor onze verdere reis. Vergeleken met hun bevindingen van de vorige jaren, is de drukte - mede door het aantal huurboten en de prijsstijgingen in Kroatië -, ook in dit deel van Griekenland, erg toegenomen.
04.11.08 Van Menton (F) naar Venetië (I). We zijn veertien dagen te gast geweest op de boot van Michel en Mady; vandaag vertrekken we naar Venetië. Aan sneltreinvaart is dit verblijf voorbijgegaan en afscheid nemen is ook wanneer de mooiste bestemmingen wenken, altijd zwaar. Bedankt Mady en Michel voor je gastvrijheid en alle attenties, het was heerlijk verblijven op je boot; bedankt Marise en Rinaldo, Arlette en Guy, Thérèse en Claude, we hebben erg genoten van het weerzien en de herinnering aan de gezellige etentjes samen nemen we mee ...
Onweer, inktzwarte lucht. Om 09H30 komt de taxi ons in de haven ophalen; onder een plenzende regen voert hij ons naar het station van Menton. De Train Corail naar Milano Centrale heeft door het noodweer 15' vertraging. Tot Genova is deze sneltrein een echte stoptrein: we sporen dicht langs de kust, langs de havens waar we dit voorjaar langs vaarden, San Remo, Aregai, Imperia, Alassio - onze eerste Italiaanse stopplaats - Loano, Finale Ligure, Savona, Varazze - onze tweede stop; leuke herinneringen, prachtig weer toen, nu een tropische storm. Na Genua met zijn de indrukwekkende havendokken, spoedt de trein zich naar het noorden. In Milaan moeten we overstappen op de IC-trein naar Venezia Santa Lucia: door de vertraging hebben we amper vier minuten voor de wissel. 15H05. Buiten adem, te zwaar geladen voor de sprint, aangepord door de treinwachter, vallen we op onze voorbehouden plaatsen, net als de deuren sluiten ... met nog een tiental naar adem happende reizigers in ons kielzog! In de verte, tekenen, vrij snel, de contouren van de Italiaanse Alpen zich wat troosteloos af tegen de donkere hemel. De stortregen wil maar niet ophouden en - te vroeg - valt de duisternis. Bergamo, Brescia, Verona, Vicenza, Padova: plaatsnamen die klinken als muziek. Van Mestre - de slaap- en havenstad - naar Venetië gaan het spoor en de autoweg over een smalle strook die de lagune-stad verbindt met het vasteland. Om 18H15 stappen we uit de trein, zeven en een half uur na het vertrek uit Menton. Het eenvoudige maar net hotel, dat we on-line vastlegden, hebben we omwille van de ligging gekozen: in een rustig straatje, op 150 m van het spoorwegstation, vlakbij het Ferrovia vaporetto-station op de Canal Grande.
Venetië, dag 1. Prachtig weer. Een groot, statig gebouw, de gevel lijkt aan onderhoudswerk toe, lijkt het ons. Op de deur, twee koperen borden: hier is het Studio Dentistico van de Dottori Trolese & Zonter. Tweede verdieping. Achter de bruine houten deur bevinden we ons in de hypermoderne tandartsenpraktijk; we tellen wel acht assistenten van de dottori, de heel functionele en smaakvolle inrichting stelt ons enigszins gerust. Brede glimlach, we worden heel vriendelijk onthaald; we moeten even wachten. Tussen de aanschuivende patienten in, zal een van de dottori Eric helpen. Foto, diagnose. Om 13H40 mag Eric terugkomen, dan gaat de oude vulling eruit en wordt de afgebroken tandknobbel door een reconstructievulling hersteld. Zo begint ons bezoek aan Venetië.
niet anders kunnen - trachten we, stilzwijgend en nederig, de schoonheid van de plaats in ons op te nemen: de harmonieuze verscheidenheid van de Procuratie's en hun galerijen, de Torre dell'Orologio, de Campanile - de toren werd na zijn spontane instorting in 1902 opnieuw gebouwd -, maar de indrukwekkende, met marmer en mozaïkoverladen Basilica San Marco eist - onweerstaanbaar - onze aandacht. We zoeken een zitplaatsje op de gestapelde loopbrugjes ( nodig bij aqua alta, het bedreigende hoogwater ) en, hoe banaal dit ook moge klinken, we kijken ...
12H00. Terug richting ons hotel en ... de tandarts, met de vaporetto nr 1: dezelfde weg langs het Canal Grande, maar nu gaat het trager want deze vaporetto stopt aan elk drijvend "station". We kunnen dus nu aandachtiger naar individuele gebouwen kijken, en naar het botenballet - wij zullen onze bewondering voor de Venetiaanse stuur- en vaarkunst niet ontkennen!
14H20. De tandarts is klaar met zijn werk, wij kunnen verder met onze verkenning. Opnieuw met de vaporetto naar het S. Marco plein, wat telkens een nieuwe ervaring is! We willen in de Campanile: vanuit de 98m hoge toren zullen we een prachtig zicht hebben op de stad, de gebouwen, de lagune, de eilanden, de wijde omgeving. Het lijkt ons, naast de
De funderingen steunen op 1.106.657 eiken, elzen en lariks palen. In de sacristie bewonderen we de Bruiloft van Kana, van Tintoretto; op het plafond drie prachtige schilderingen van Titiaan, Kaín en Abel, Het offer van Abraham en David en Goliath en, verder bij het altaar, enkele van zijn - mooie - jeugdwerken. Met de vaporetto nr 1 varen we terug naar het San Marcoplein vanwaar we door de winkelstraatjes met zeer exclusieve boetieks naar de Rioaltobrug wandelen; over de brug gaan we richting ons hotel doorheen de San Polo en Santa Croce wijken. Deze wandelingen doorheen een doolhof van meestal erg smalle straatjes zijn voor ons een unieke belevenis in deze totaal autoloze stad. Bij het avondeten maken we kennis met een typische schotel van inktvis in een zwarte saus, de seppie alla nero con polenta of all'inchiostro (GV!).
Venetië, dag 2. Met de vaporetto nr 62 gaan we van station Ferrovia naar Lido, de badplaats van Venetië: om dit eiland te bereiken gaan we een echte girocitta maken die ons de andere gezichten van Venetië toont: onze vaporetto volgt eerst het Canale di Cannaregio langsheen het gelijknamige stadsdeel zodat we de noordzijde van de stad bereiken.
het onweer van vannacht. We genieten in de lauwe voormiddagzon van een lekkere cappucino in het opdit uur nog vrij verlaten strandcafe, waarvan de inrichting ons aan de Mostra - het filmfestival - herinnert. Achter ons, rechts, ligt in een uitgestrekte, goed onderhouden tuin, het grote, majestueuze Hôtel des Bains uit de prachtfilm van Luchino Visconti, Dood in Venetië. Met de vaporetto keren we op het einde van de voormiddag terug naar Venetië en het station Piazzale Roma, even ten westen van Ferrovia. Nu varen we langs het Canale di San Marco en het Canale della Giudecca - tussen het gelijknamige eiland en de stad -, waardoor we de hele zuidkant van Venetië kunnen bekijken. Van de Piazzale Roma lopen we even door het Giardino Papadopoli, een verrassend stil en aangenaam parkje, oase van groen in een stad waar natuur een luxueuse uitzondering is. We zijn op weg naar het joodse Ghetto en het Cannaregio. Via de Ponte d. Guglie komen we bij de synagoge en na de Calle del Ghetto Vecchio komen we uit op het Campo del Ghetto Nuovo - het Museo Ebraico ligt er onmiddellijk bij. Verder noordelijk ligt de Sant'Alvisio kerk uit 1388, die we willen bezoeken o.m. voor drie werken van Tiepolo, de Beklimming van de Calvarieberg, de Doornenkroning en de Geseling, indrukwekkende kunstontmoetingen, stille dialoog met meesterwerken. Terugkeer naar Cannaregio, waar we op het terras, langs het canale, in de Ostaria da Rioba, van een laat maar licht middagmaal genieten.
levendige straten en pleinen naar ons hotel. De aangename, maar op deze late novembe avond wat verlaten Osteria Mocenigo aan de Saizzada San Stae serveert ons bij wijze van avondmaal een kleine antipasti van vis, een visfrituur en heerlijk malse lamsribbetjes met een zachte, witte huiswijn. Op de terugweg vermengen de bekommernissen van de overtocht naar Igoumenitsa zich reeds met de beelden van ons korte bezoek aan deze betoverende stad ...
07-08.11.08 Van Venetië (I) naar Igoumenitsa en Lefkas (GR). Het busje van de Minoan lines brengt ons rond 11 uur van het busstation aan de Piazzale Roma naar de, moeilijk bereikbare, haven. Na het afhalen van onze on-line gereseerveerde biljetten is het wachten op de inscheping. Als we omstreeks 12H30 aan boord kunnen moeten we overschakelen op de Griekse tijd: zo zal de boot om 15u vertrekken.
Maar Venetië lijdt, spijts de nu gigantische maar late zorgen... dit juweel dreigt te verdwijnen onder de mokerslagen van het omgevingsgeweld, de vervuiling, de klimaatgevolgen, de industrie , de menselijke druk.De pilote verlaat de boot ter hoogte van de laatste, nieuwe, betwiste, bescherming voor Venetië: de in aanbouw zijnde hydraulische afsluiting van het MoSE-project.
17H00. Op kruissnelheid vaart de ferry nu richting Griekenland de vallende nacht in, terwijl de horizon boven de kustlijn rozig kleurt.
08.11.08, 11H00 De Albanese kust ligt op enkele mijlen aan bakboord als we, voor ons, aan stuurboord, het eerste Griekse eiland Othonoi herkennen. Verder, voorlijk, ligt Corfu.
12H30. Igoumenitsa. De nieuwe ferryhaven ligt ver van de stad. De taxichauffeur stelt voor om ons, en onze Engelse marina-buurvrouw, voor a good price naar Lefkas te voeren.
Een dik uur later, na een rit aan helse snelheid langs de kust, komen we aan in Lefkas Marina. Even later stappen we opnieuw aan boord van onze boot ... (klik voor gegevens in Kortom, 4.9.1) 13.11.08 Lefkas Marina. Mooi weer sinds we terug zijn op Lefkas. Middagtemperatuur rond 20 graden ....
09.12.08 Lefkas Marina. Maar het leuke weer bleef niet duren. Onweer, regen en hevige wind: het wordt het bijna dagelijkse weerbeeld. Onze overwintering op Lefkas, de eerste op het zo lang gegeerde Griekenland, kondigt zich in mineur aan.
De kuipkap sluit nu de boot af en geeft een bijna dubbel zo grote leefruimte op onze kleine boot. Dit " terras " wordt onze leeskamer en onze ontbijtruimte, en ook s'middags is het daar aangenaam eten, maar s'avonds bezoeken we ons restaurant, Het Sprookje. De laptop blijft nu opgesteld op de carrétafel, waaronder ons opgeborgen grootzeil, droog, de lente afwacht...
Tijd voor de grondige verkenning van onze omgeving - en verder -, maar tijd ook voor een nuchtere balans .. en die lijkt niet altijd positief.
Het weer blijft ons - en ook de mensen hier - toch wel wat verbazen. Met de regelmaat van een klok schuiven de storingen met stormwinden en hevige onweders, van west naar oost over de Middellandse Zee. In gemiddeld 36 uur bereiken de stormwinden van de Golfe du Lion Lefkas.Zo weer tijdens de late nacht van woensdag op donderdag. De wind wakkerde zoals voorspeld snel stevig aan: in minder dan geen tijd waaide het in de haven 34 knopen uit het SE en barstte het onweer los. Om 06h00 haalde de wind 40 knopen en regende het erg fel, om tien uur klaarde het even uit en nam de wind toe tot gemiddeld 44 knopen terwijl windstoten van meer dan 50 knopen kleine golfjes over de pontons opstuwden. Het marinapersoneel had de hele nacht gepatrouilleerd en zo bleven ze ook heel aktief tot de latere namiddag - toen de, dan naar het westen geruimde wind, afnam en met de storing verder naar het NE van de Balkan trok.
Nu genieten we van drie dagen zonnig weer- en dan is het aangenaam vertoeven in onze kuip! - maar vooral s'avonds erg fris - of is het al koud ? - ... tot op donderdag de volgende depressie haar opwachting maakt ...
De rellen na het neerschieten door de politie van een jongen van vijftien in Athene en de chaotische toestand in vele steden waaronder ook Thessaloniki en Patras, Trikala en Larissa - en ook op Corfu - laten ook Lefkas niet onberoerd: studenten en leerlingen betogen voor het plaatselijk politiecommissariaat en geven uiting aan hun woede. Eieren pletsen tegen de gevel, slogans worden op de rijweg gespoten, politiewagens besmeurd. We horen hoe, aangewakkerd door deze tragische gebeurtenis, de algemene misnoegdheid tegenover het beleid van de door de schandalen geplaagde - alhoewel vorig jaar herverkozen - centrum-rechtse regering in heel het land uitdeint; de onrust ten gevolge van de ecomische crisis scherpt de reacties aan tegen een achtergrond van groeiende sociale wantoestanden en financiële problemen, in dit land waar heftig politiek protest tot de traditie behoort; morgen woensdag, opnieuw een strijddag: een algemene 24-uur staking zal het land in haar greep houden.
Ook wij, in ons beperkt zeilers-nu-overwinteraars-wereldje en alle verhoudingen in acht genomen, vinden dat hier in Griekenland heel wat zaken mislopen. Maar indien het zo is dat de Griekse begroting is opgemaakt met een groeiprognose van 2,7% GDP ( Athens Plus, nr 25, November 28, 2008, p.5, Government will be hard pressed to meet targets; Greece has history of missing economic forecasts), waarin het toerisme één van de twee belangrijkste factoren zou zijn, dan denken we dat dit dan ook tot een consequenter beleid zou moeten leiden ...
" Greece misses boat on sailing " ... maar niet alleen daar: " Martyrs and waste ... " (in weekly newspapers Athens Plus and Athens News) Lefkas zou maar een klein eiland zijn, Lefkada maar een kleine stad met weinig middelen zijn. Het zou alleen maar zó zijn aan de Ionische kant van Griekenland. We willen het niet zomaar aannemen: in geen tijd is onze houding tegenover Griekenland grondig gewijzigd. Van een grote sympathie naar een grondige ergernis. Omwille van het niet-doen, niet-kunnen, niet willen? Zwerfvuil alom, gebrekkige vuilnisbehandeling, onwettelijke vuilstorten, schandelijk aangelegde vuilnisbelten, onafgewerkte infrastructuur, kapotte straatbedekking, eindeloos durende openbare werken, verwaarloosde uitrusting, ergerlijk massatoerisme, gebrekkige voorzieningen voor zeilers-onder-weg - op een handvol marina's na, tientallen onafgewerkte, onbeheerde nieuwe - grotendeels door de E.U. betoelaagde havens ... Het is alsof er in dit land geen planning is, geen opvolging, geen effectiviteit. De afwezigheid van de Overheid in een van Europa's meest gebureaucratiseerde landen, of de onkunde van deze Overheid? De kleine zelfstandige die het van het toerisme moet hebben, ja, die bakt er wel iets van. Dáár kan het netjes zijn, aangenaam, mooi. Vijftig meter verder waan je je in een vervallen suburb! Het zwerfvuil. De venster van de wagen wordt naar beneden gedraaid , het lege sigarettenpakje belandt op de weg. Niet éénmaal gezien, honderd maal, continu! Langs de weg van Lefkas naar Preveza wijst het zwerfvuil de rijweglimiet aan. Ons laatste beeld als we naar België terugvlogen, het eerste Griekenland-beeld bij onze terugkeer naar Lefkas. Overvolle vuilniscontainers. De " hoofdwinkelstraat " van Lefkada, 21 uur. De vuilnis staat buiten, verpakkingsafval staat klaar. Als we rond 23 uur van het restaurant terugwandelen, is de vuilnis opgehaald. Of liever, gedeeltelijk. Uit de gescheurde zakken is een deel op de straat beland. Brokken isomo vliegen op met de wind. Ja, die zal dan verder voor het opruimen zorgen, want straatvegers zie je hier niet! Als gehandikapte of met een kinderwagen, als oudere die niet goed meer te been is, hoef je hier niet te zijn: auto's zijn om het even waar en hoe geparkeerd, voetpaden staan vol hindernissen - zelfs een 24/24 uur bemand wachthokje aan het politiebureau verplicht je tussen de auto's heen de rijweg op te stappen.
Lefkas Marina. Goed uitgerust, vooral met het oog op het steeds talrijk wordende chartertoerisme, meestal in handen van buitenlandse firma's, actief team, heel paraat. Pontons worden bijgebouwd. De sanitaire voorzieningen worden niet uitgebreid. Als alle douches effectief goed werken is dit een luxe. Na drie maand zijn blijkbaar de wisselstukken voor twee halfwerkende douches nog steeds niet toegekomen.
Intussen lezen we in Athens News (nr 13313, 14-20 november 2008, p.13) dat er in Griekenland meer dan 1000 illegale storten zijn; de " uitschieter " is de volgestorte Hill of 40 Martyrs in Arkanes (N-W Attica). De Europese Unie heeft een dwangsom van 34000 euro per dag opgelegd voor elk niet gesaneerd stort , vanaf 2009. Benieuwd zijn we wat hiervan écht terecht komt! Intussen worden nieuwe toeristische voorzieningen, in weerwil van het negatieve oordeel van bouwexperten,- nieuwe delen van de kust - door de Minister van Toerisme aan promotoren verpatst ( Athens News, o.c., p.3 ). Mag men hierbij ook even de vraag stellen hoe de hierdoor ook toenemende afvalproblematiek zal behandeld worden, of ... is dit geen zorg? Misschien wil men wel het voorbeeld van Samothraki veralgemenen, waar sinds meer dan een maand de vuilis niet opgehaald werd en waar de prefectorale overheden de regering vragen de noodtoestand uit te roepen ( Athens Plus, nr 24, 21 novembert 2008, p. 7)? Er rijzen steeds meer vragen rond de zwaar door Europese subsidies ( gem. > 75% ) betoelaagde bouw van talrijke nieuwe marina's en havens. Als aanvulling op een in Athens Plus (o.c., p. 11 ) verschenen Letter - Greece misses boat on sailing, waarin de auteur zich terecht afvraagt waar de " 13 billion euros " naartoe zijn die Griekenland de laatste 10-13 jaar ontving - hebben wij al het volgende ( voorlopige ) lijstje opgesteld, op basis van de mails en inlichtingen die ons verstrekt werden door vrienden die sinds jaren hun boot in Griekenland hebben of er dit jaar reisden, en van onze - zij het nog beperkte - ervaringen. Een lijst van onafgewerkte marina's is, o ironie, o sarcasme, terug te vinden op de website van de GNTO, de Griekse toeristische dienst ( cfr. " Links " ): Mourtos-Sivota: de nieuwe havenmuren zijn bijna afgewerkt maar de verdere uitrusting en vooral het beheer zijn problematisch, thans geen water, noch electriciteit, geen faciliteiten, op drie toiletten met cassette na, geruchten doen de ronde over een verkoop of een concessie; Preveza: de marina-ruwbouw is sinds enkele jaren af, onduidelijk beheer, veel ruimte ingenomen door verhuurbedrijven en (buitenlandse) longstayers, geen (toegankelijk) water, geen electriciteit, geen faciliteiten; Missilonghi (161 milj. euro, cfr.paneel): alleen muren en pontoons waarvan twee zonder toegang naar de wal (!), geen water, geen electriciteit, geen faciliteiten; Itea, grote mooie haven mét EU vlag, maar het nieuw opgetrokken gebouw met douche en toilet wordt gebruikt als bergruimte (" the new building with bath and toilet was used for storing old carpets, etc." ) geen water, geen electriciteit; Korinthe: marina met weinig plaatsen, vol met kleine vissersboten " filled with small fishing boats "; op het eiland Chios is de nieuwe marina afgewerkt; volgens de ons verstrekte inlichtingen , wordt ze echter niet opengesteld ... omdat men hier geen toeristen-vloed wenst!
Liefde en haat staan dicht bij mekaar, ze zijn complementair, weet de volkswijsheid. Na meer dan twintig Griekenlandreizen - doorheen het vasteland met de wagen, met de ferry's naar de talrijke eilanden, toen met onze surfboards en onze Zodiac, van Alexandroupoli in het oosten tot Igoumenitsa in het westen, van Thessaloniki in het N tot Githio in het zuiden van de Pelopponesos, van Thassos tot Kreta, van Corfu tot Lesvos - is, bij deze terugkeer nu met onze boot - een lang gekoesterd project -, de ontgoocheling erg groot.
Dit land is veranderd, maar niet geëvolueerd. Met een voet in de eenentwintigste eeuw , met de andere voet in het begin van de twintigste eeuw. Pers en boeken bevestigen het ons: de lasten en de problemen zijn met de moderniteit meegekomen, de oplossingen niet, of te weinig; onaangepaste, archaïsche structuren, gebrekkige beheerstechnieken, dit land is ziek. Vele Grieken halen tegenover ons echt moedeloos de schouders op: τι θα κανουμε; - ti tha kanoume?, wat zullen we [eraan] doen? Hoop op verandering, neen, want ... je bent in Griekenland, dit is Griekenland. Een minderheid - ook buitenlanders! - worden er beter en rijker van, de meerderheid niet - de jonge afgestudeerde vruchteloos op zoek naar werk, de huisvader op weg naar zijn tweede of derde job - om maar te kunnen rond komen om zijn te lang thuisblijvende of schoolgaande kinderen toch te kunnen onderhouden, de vrouw, te dikwijls slachtoffer van werkloosheid, de oude of zieke, die het met weinig goede voorzieningen moeten stellen en met erg weinig middelen moeten rondkomen. Dit land is ziek, de misnoegdheid is alom, de onrust broedt, nu is er deze jongerenrevolte: wat zal morgen brengen ...
Maar terug naar het milieu. Grieken van diverse politieke opvattingen met wie we hierover spreken, begrijpen onze reactie maar vragen ook begrip, tijd. Zij wijten het - naar gelang van hun politieke opvattingen - aan de huidige regering, aan de vorige, vooral aan de onkunde van de politieke klasse - oordeel dat we ook bij vele, buitenlandse, perscommentatoen lezen -, aan de immigratie - het zouden zelden de Grieken zijn die aan de basis van problemen liggen, wel-wel, waar hebben we dit nog gehoord! We denken dat als er dan al een culturele factor speelt - algemeen lijken de meeste Grieken ons niet zo milieugevoelig, alhoewel er hier erg actieve ecologisten zijn! - het toenemende toerisme dit land met steeds meer problemen confronteert waarvoor geen goed gefundeerde en verantwoorde beleidsmatige visie voorhanden is en waarvoor echte belangstelling en deskundig beheer ontbreken. Alhoewel Griekenland zeker niet het enige Europse land is dat boven haar stand leeft als het om de capaciteit gaat de natuurlijke rijkdommen te herbronnen, toch scoort dit land hier zeer zwaar; zo legt het veelal ontbreken van waterzuiveringsinfrastructuur, aan het kwetsbare milieu een zeer erstige belasting op ( zie hierover de dagelijkse boeiende Planète-pagina's 4/5 van Le Monde, november 2008 - 14 nov. 08, p.5: " La pression de l'homme sur la biosphère a doublé en 40 ans. L'humanité vit à crédit: l'activité humaine dégrade les écosystèmes plus rapidement que ceux-ci ne peuvent se reconstituer avertit WWF dans son rapport annuel intitulé Planète vivante; l'empreinte écologique mesure les surfaces biologiquement productives de terre et d'eau nécessaires pour produire les ressources qu'un pays consomme et pour absorber les déchêts qu'il génère; empreinte écologique 100% <Grèce <150% -, en datzelfde dagblad op 26.07.08 p.7 )
Dit alles met de mantel der liefde bedekken en de - door de vakantiezon verblinde - ogen sluiten voor de realiteit, hier, zou onverantwoord zijn. Griekenland krijgt veel uit de Europese subsidiepot, maar bewijst niet echt dat het in staat is met de terbeschikking gestelde middelen naar adequate oplossingen en antwoorden te willen evoluren. Zelfs de niet polemische Petit Larousse - een populair naslagwerk voor het brede publiek - noteert in haar uitgave 2008 bij het artikel "Grèce": "Le déficit considérable de la balance commerciale est plus ou moins comblé par les revenus de la flotte marchande, les envois des émigrés et par le tourisme. Mais l'endettement est lourd et le sous-emploi est important. Enfin l'économie parallèle représente une part notable du PIB ( entre 25 et 30 % )."
Werk genoeg dus aan de winkel voor knappe politicici en ... voor de controle organen van de Europese Unie. Bij deze ernstige wereldcrisis, komt het de Grieken - en diegenen die van Griekenland houden - meer dan ooit toe te " mogen " hopen ...
In Artiria gaat het er erg actief aan toe; het centrum richt zich in de eerste plaats tot een de Griekssprekend publiek, zodat ons bezoek slechts beperkt kan zijn. Enkele weken geleden werd er wel de 3de Week van de Franse film gehouden, - waarvan de toegang gratis was; net terug in Lefkas, konden we nog de laatste film zien, Hors de prix, een erg luchtige comedie met Audrey Tautou, leuke ervaring in een land waar de taalbarrière een echt "integratie"probleem is. Tot heel wat ongetwijfeld boeiende evenementen, die ons nieuwsgierig maken, hebben we daardoor helaas geen toegang. Naar enkele bekende Griekse auteurs gaan luisteren die hun werk kwamen bespreken had natuurlijk geen zin. Zulke niet-evidente ervaring dwingt je écht om een veel bredere problematiek steeds opnieuw te bekijken!
Jacky, de echtgenote van de manger van de marina, organiseert strechinglessen - in het Engels - die vooral worden gevolgd door de dames van overwinterende boot-community en ook door Engelsprekende, permanente bewoners van Lefkas; ook Kaat volgt deze fitnesslessen, met een absolute regelmaat! In het community-lokaaltje, dat de marina ter beschikking stelt, is er een kleine bibliotheek waar we naast vooral Engelstalige, ook enkele Nederlands-, Frans- en Duitstalige romans vonden. Meer literatuur vinden we in de Stedelijke Bibliotheek, waar de afdeling niet-Griekstalige werken een dringende nood aan klassering heeft; Kaat stelde voor om daar enige duidelijkheid in te brengen.
Alhoewel we algemene uitspraken over volkeren en mensen schuwen - sofismen liggen dan echt op de loer - en weten hoe relatief en met vooroordelen deze kunnen beladen zijn, durven we toch dit: in persoonlijke contacten vinden we dat de Grieken erg vriendelijk en hulpvaardig zijn, bekommerd om je niet te kwetsen of zelfs te storen, maar tegenover de anonymiteit van de massa, dan is ons oordeen heel anders! Deze ervaringen temperen ongetwijfeld ons ver van positief algemeen oordeel. Ergerlijk wanneer ze je arrogant bijna omver lopen, wanneer ze de kabel uit de laptop sleuren omdat ze zelfs niet opgemerkt hebben dat je noodgedwongen zo moet werken in het internetcafé en je er hen opmerkzaam op trachtte te maken. Ergerlijk wanneer ze je als voetganger dreigen omver te rijden omdat hun auto altijd voorrang moet hebben. Ergerlijk als ze je blijven uitroken, gewapend met twee of drie reserve-pakjes sigaretten, in restaurants - hier geldt (kwasi) nergens enig rookverbod en preventiecampagnes zijn een ijdel begrip! -, we zorgen er overigens voor dat we tijdig klaar zijn met eten vóór, naar Griekse gewoonte, de restaurants laat vollopen ... (w.v.)
Vandaag algemene staking in Griekenland. In het protest tegen de centrum-rechtse regering van Kostas Karamanlis hebben alle vakbonden zich nu verenigd, de oppositie met de Pasok voorop in de peilingen, eist het aftreden van de regering. De recente woedeopstoot na de dood van de 15-jarige jongen houdt aan en - ook buitenlandse - kranten wijzen erop dat de regering greep verliest op de situatie. Op onze kleine TV kunnen we de beelden van het straatprotest, vooral in Athene waar dit soms stadsguerilla-achtige vormen aanneemt, volgen. Brandende auto's en vuiliscontainers, zwartgeblakerde gevels, plunderingen van een aantal winkels, charges van de oproerpolitie, tegencharges van de met brandbommetjes, stenen en ijzeren staven gewapende betogers ...
In Lefkas op enkele nieuwe kleine betogingen voor politiebureau na, bleef alles - uitwendig - rustig. Vandaag worden de stakingsordewoorden ook hier, voor zover wij dit kunnen beoordelen, vrij algemeen opgevolgd: stadsdiensten en scholen zijn dicht, het postkantoor is gesloten. We moeten het ook stellen zonder de Franse krant Le Monde die we dagelijks in de boekhandel kopen, en die we na het lezen, in het community-lokaal deponeren, waar ... hij prompt wordt meegenomen!
20.12.08 Lefkas Marina. De zon is even terug: volgens de voorspellingen blijft het, met een noordcirculatie, zonnig, droog maar fris - rond 12 graden middagtemperatuur - en soms erg winderig - N 29 knopen voor zondag - tot na tweede kerstdag. Na deze week met hevige en bijna constante regen, onweer en stevige vooral zuidelijke wind is dit een verademing.
06.01.09 Lefkas Marina. Het feest van de Epiphania sluit deze eindejaars- en nieuwjaarsperiode af. De popes hebben hun zegeningsritueel volbracht, de sinaasappelen die in het havenwater werden geworpen, zijn door de moedige jongelui opgevist, en onder grote volksbelangstelling en muzikale begeleiding van de plaatselijke fanfare was het feest in Lefkas vanmiddag.
Mooi weer na de steeds weerkerende volle regendagen met onweer en wind; de besneeuwde toppen glinsteren in de zon en wenken, uitnodigend. We plannen een aantal uitstappen richting de Meteora, Kalambaka - zou ons Romantica-hotelletje uit 1980 en 1991nog bestaan? - en Metsovon, maar ook Trikala en Ioanina, en een verkenningstocht naar de Pilion - en Horto - staan op onze lijst.
De stevige wandeling, deze vroege namiddag, rond de lagune - een zestal kilometer tussen vijvers en zee, in het gezelschap van overwinterende flamingo's, pelikanen, witte reigers, waterkippen, aalscholvers en eenden - zorgde immers voor een aangescherpte eetlust!
Onze winterse herverkenning van het eiland en het aangrenzende vasteland.
14.01.09 Lefkas Marina. Kaat vertelt ... Vorige donderdag even een bezoek aan het hospitaal van Lefkas of vijftig jaar terug in de tijd! Eric ging er om de driemaandelijkse routine-aderlating wegens zijn iron-overload probleem. We werden heel vriendelijk geholpen door een jonge dokter en een glimlachende vepleegster maar we waren erg ontsteld over de toestand van het hospitaal. Het ziet er algemeen heel erg onderkomen uit en zou in België zeker al lang gesloten zijn. Dit bezoek heeft nogmaals onze mening gesterkt over de openbare diensten en de gezondheidszorg in Griekenland en heeft bevestigd wat we erover nog recentelijk hebben gelezen: er is hier véél werk aan de winkel! Het gure weer - zware regen en S-wind tot 33 knopen - houdt ons vandaag aan boord. Terwijl in ons achterhoofd allerlei spinsels, nog wat ongeordend, tot ontwikkeling komen in verband met onze plannen voor volgend jaar en met de volgende overwintering - zijn we aan de herverkenning van het eiland en het aangrenzende vasteland begonnen.
De totaal verlaten weg kronkelde verder door het nog steeds mooie landschap, tot we terug de kust bereikten en de "moderne" Griekse trend: vormeloze en chaotische betonnen bouwsels langs een lang zandstrand, tot in Paleros, waar niets over te zeggen valt ... Het was ondertussen zo hard aan het regenen dat we besloten naar Vonitsa te rijden. Daar wachtte ons een aangename verrassing: het stadje is wel drie keer zo groot geworden maar het haventje en de kaai errond vormen een mooi en afgewerkt geheel, en dit was niet zo in onze herinnering uit ... 1980!. Een eenzame, moedige Britse overwinteraarsboot lag te trekken aan zijn landvasten in dit niet zo erg beschutte haventje van de Preveza-binnenzee. Van Vonitsa reden we terug naar Lefkada via de drukke hoofdweg waar we blijkbaar toch enig spoor van vuinisopruiming sinds november konden vaststellen ... of was dit het werk van regen en wind?
25.01.09 Lefkas Marina. Eric vertelt ... Echt mooi is het weer niet, maar alhoewel een bui, wat miezerige regen, of stevige wind, nooit veraf zijn, maken we van de enkele betere dagen gebruik om Lefkas verder te doorkruisen. Onze tochtjes brengen ons meestal op heel mooie plaatsen: dorpjes waarvan veel inwoners tijdens deze wintermaanden voor de grotere centra kiezen, hebben nu heel wat van hun authentiek karakter teruggevonden, de stranden zijn verlaten ... de natuur heeft zich opnieuw haar rechten toegeeigend en er heerst een hoorbare, quasi ongekende stilte. Het stormweer heeft echter sporen nagelaten: op de nu meestal goede wegen - allen zijn geasfalteerd - zijn soms hier kleine verzakkingen merkbaar, daar liggen steenbrokken en modder, of een omgevallen of omgewaaide boom.
Gailos staat een stevige zee, de hoge golven breken op het strand, keien worden over de weg gesmeten. In Sivota rukken de drie zeilboten aan hun landvasten, dansend op de stevige deining. In Vassiliki is het rustiger, enkele leerlingen verlaten het gymnasium en wij gaan een heerlijke Griekse koffie drinken bij O Livanakis (een vermelding in Le Routard, voor de koffie!).
omgewaaide koelkasten en diepvriezers; twee caravans, die als kantina dienst deden, werden tegen elkaar gesmakt en zeer zwaar beschadigd zijn ze in het restaurantje ingereden!Het zandstrand werd voor een groot deel door de zee meegenomen ...
De oostelijke hoodweg van Lefkada naar Vasiliki vinden we minder mooi, want Nidri en Vliho vinden we maar niks maar een bezoek aan de watervallen van Dimosari - boven Nidri - en aan Agia Kiriaki - op het schiereilandje aan de E-kant van de Vliho baai, vinden we wel een uitstap waard. Verschillende van onze tochtjes brengen ons in het zeer mooie binnenland van Lefkas. Verschillende keren komen we in Exanthia, Hortata en Komilio, en het grootste dorp van Lefkas, Karia, is zeker een bezoek waard voor het mooie dorpsplein, en ook Kavalos, voor het klein maar erg knap heemkundig en folklore museum. Vanop de weg die naar het hooggelegen radarstation leidt is het zicht op duizend meter hoogte adembenemend mooi: het weer was die dag vrij helder zodat we 180 graden uitzicht hadden, van Parga tot ver voorbij het eiland Kalamos; we konden bijna de hele Inland Sea overschouwen. De terugweg ging over Egklouvi naar het kerkje van Agios Donatos bovenop de bergpas, en verder naar Hortata, langs de nieuw geasfalteerde, erg kronkelige weg. Als we door het eiland rijden, valt het ons steeds op hoe grijs-groen het eiland is: de olijfbomen bepalen de kleur van het landschap en in deze maand januari is de olijfoogst volop aan de gang. Al wie in het binnenland woont is druk bezig met het rapen van de olijven en het snoeien van de bomen. De grote zwarte netten onder de bomen tonen aan waar de oogst nog bezig is. Onze vele uitstappen in dit prachtige binnenland doen ons even de slordigheid en de rommeligheid van Lefkada-stad vergeten ... Het mooie, woeste, echte Lefkas met zijn vriendelijke bewoners is er dus nog!
14.02.09 Lefkas Marina. Eric vertelt ... Februari lijkt wel nog natter en grilliger te worden dan de vorige maanden. Elke dag noteer ik kort onze waarnemingen zodat we een juister beeld krijgen vanhet weer tijdens de overwintering. Hoewel het resultaat er tot nu niet erg fraai uitziet - de vele klachten die Kaat van andere overwinteraars hoort en hun plannen om hier niet een tweede winter door te brengen, bevestigen onze mening en onze vaststellingen - hebben we toch van enkele (schaarse) mooie dagen kunnen genieten. We volgen de programmatie van Artiria met aandacht: de heel mooie muziek die het Ross Daly Quartet die avond brengt laat ons een uitgeregende zondag vergeten. Als we terug in de boot zijn lijken we de prachtige klanken van de tradionele instrumenten nog lang te horen. We beseffen nu volop hoe belangrijk het is over een (huur)wagen te beschikken. Slechts doordat we deze voor een langere periode hebben gehuurd, konden we een gunstige prijs - met volledige risicodekking - bekomen. Bij slecht weer - en dat is er dus heel wat! - kunnnen we de wagen ook voor boodschappen gebruiken en ... om 's avonds naar het restaurant te gaan zonder doornat te zijn! Wat ons wel even verbaast, is dat de meeste overwinteraars - en sommige hebben hier hun wagen - amper Lefkas exploreren, en er ook niet echt iets voor voelen ... Omdat het licht op sommige dagen zo bijzonder is, of omdat die dag het weer dan toch enige hoop op een lente-gevoel mogelijk maakt, gaan we terug naar sommige plaatsen. Zo bezoeken we opnieuw Porto Katsiki, voor dat bijzondere licht, die dag; gaan we voor de derde keer naar Poros, en terug naar Vasiliki, weer naar Agios Donatos, en ook naar Sivros, en naar Agios Nikitas. Andere dorpen liggen steeds zo opnieuw op onze weg: Hortata, Komilio. Maar we ontdekken ook nog plaatsjes waar we nooit geweest zijn: Agios Ilias, hoog boven Sivros is niet echt mooi maar het uitzicht is er indrukwekkend, en het bijna volledig verlaten Alexandros, Platistoma en de resten van het oude kloosten bij de Kokkino Eglesia ...
Op een erg winderige dag, met een prachtige blauwe hemel, gaan we naar Sivota-Mourtos en Parga, noordwaarts op het vasteland, waar we deze zomer heel wat vertoefden. Sivota: de ruwbouw van de nieuwe haven is nu volledig afgewerkt en er zou enige hoop zijn op het leggen van mooring lijnen, zegt men ons aarzelend. De prefab-toiletten staan er
Een totaal ander schouwspel wacht ons in Parga. In het wat verder gelegen haventje is het een echte ravage: een grotere tripboot is gezonken, de schade door de stormen is aanzienlijk, het grote strand is verdwenen, de haven lijkt nu heel erg verzand en menig zomerterras is totaal verwoest of heeft ernstige schade geleden. Overal ligt puin, wrakhout of
De bloei van vroege fruitbomen, de drukte tussen de olijfbomen bij de oogst, de kleuren van de eerste lentebloemen - de hele winter is het immers zacht gebleven - langs de
Besneeuwde toppen geven Lefkas dan weer een totaal ander uitzicht: dan is het bij deze kou weer echt winter en de grijs-grauwe lucht stemt niet erg optimistisch. Alhoewel Kaat toch enthousiast de sfeer tracht vast te leggen, zijn veel foto's te somber ... De tocht gaat eerst weer langs Karia naar Egklouvi, dat het hoogst gelegen dorp van het eiland zou zijn. Tijdens onze verkenning van het dorp valt het erg hoge aantal ruines van huizen op. Langs de smalle weg die uiteindelijk naar Nidri leidt komen we eerst in Vafkeri: hier zijn dan weer de nieuw gerestaureerde huizen of heel recent gebouwde, vrij knappe (huur)villa's prominent in het dorpsgezicht aanwezig. Het uitzicht op Nidri en de Inland Sea is hier zeer mooi wat de plaats tot een gegeerde site maakt voor buitenlanders en investeerders; enkele keurig aanlegde pleintjes geven aan Vafkeri een wat meer geordend uitzicht ...
01.03.09 Lefkas Marina. De sneeuw was tijdens de laatste week van februari prominent aanwezig: niet alleen op de hoogste toppen van het eiland maar ook in heel wat hogergelegen dorpen bleef de sneeuw liggen. De noordelijke en oostelijke winden hadden er voor een flinke afkoeling gezorgd zodat een laatste regendag vóór we konden genieten van een mooie droge en zonnige periode, het berglandschap van Lefkas in een sneeuwtapijt hulde. Afwisseling van vroege lente beneden in de vallleien en strenge winter boven, we vonden het prachtig tijdens onze tochten van deze afwisseling te kunnen genieten: de aankomende lente vonden we in de warmere zonnestralen op Milos beach bij Agios Nikitas, de winter die zich niet gewonnen, gaf tijdens onze een tocht van Agios Donatos naar Sivros toen we rechtsomkeer moesten maken: plots was de weg niet verder geruimd en was er doorde sneeuw en het ijs geen doorkomen aan!
Onze vroege lentetocht door het vasteland van Griekenland ...
We vertrekken op maandag 2 maart richting Ioannina. Het is erg druk op de weg want vandaag is het een vrije dag voor de Grieken. Tussen Filipiada en Kopani rijden we door de mooie, vrij smalle Louros-vallei: de rivier stroomt rechts van ons en door het smeltwater is de Louros soms erg wild. Op de ring van Ioannina staat het verkeer dat uit oostelijke richting komt o.a. van het bergdorp Metsovon, stapvoets aan te schuiven: voor de Atheners - de stad, met wijde omgeving, telt drie van de ong. elf miljoen inwoners van Griekenland! - is dit de bijna enige terugweg uit de bergstreken van het westelijke binnenland. Wij zijn op weg naar de antieke site van Dodoni*** op twintig kilometer ten SW langs de oude weg;
schachten en trappen naar prachtige onderaardse zalen. Het geheel is goed verlicht en naar ons oordeel goed toegankelijk. Enkele bezoekers krijgen het moeilijk door de hoge vochtigheidsgraad - 100% in de winter, 80% in de zomer - en de (toch maar kleine) fysische inspanning bij wat klimwerk! Als we de grot verlaten vallen de eerste druppels ...
Dinsdag 3 maart. De autoweg van Igoumenitsa naar Thessaloniki is tussen Ioannina en Metsovon nog niet afgewerkt: er moeten ondermeer nog een aantal grote bruggen gebouwd worden, maar nadat we eerst de oude weg hebben gevolgd besluiten we toch maar gebruik te maken van de snelweg en de voorlopige aansluitingen; dit is heel wat korter en vooral veiliger denken we. Er ligt hier nog heel wat sneeuw zodat we niet echt vertrouwen hebben in deze dikwijls smalle, erg kronkelende weg. Vorige week - en tot gisteren - was het
Woensdag 4 maart. Van Metsovon naar de Meteora bij Kalambaka wordt een prachtige tocht bij zonnig weer over de Katarapas. (1690 m). We wanen ons nu in de Alpen: besneeuwde toppen, een met sneeuwruimers vrij gemaakte weg, enkele skipisten, niet onmiddellijk het beeld dat Griekenland in je oproept! Als we een uur later in Kalambaka aankomen zijn we opnieuw volledig in Griekenland. Ook de rommelige slordigheid brengt ons terug tot de realiteit. Ons Romantica-hotelletje uit 1980 en 1992 bestaat niet meer
Donderdag 5 maart. Als we even later Trikala naderen houdt het op met regenen: toen we wegreden uit Kalambaka regende het nog steeds zo hevig dat de Meteora aan het zicht onttrokken waren. Op de weg tussen Trikala en Larissa worden verbredingswerken uitgevoerd: de tweevaksweg wordt een heuse viervaksweg die we voor heel wat delen al gebruiken; vooral waar bruggen in aanbouw zijn maar waar we niet al te veel aktieviteit vaststellen - zoniet helemaal geen! -, rijden we nog over de (erg vervelende) tweevaksweg. Op sommige stroken in aanbouw zijn de verlichtingspalen er al ... maar van wegdek nog geen spoor ( wie verdiende er hier weer heel wat aan ?). We rijden langs de droevige en rommelige buitenwijken van Larissa om de snelweg van Thessaloniki naar Athene te bereiken die we tot de aansluiting met de expressweg naar Volos nemen. Het is intussen prachtig weer maar er staat wel een flinke zuidelijke wind. Door Volos gaat het traag: het is erg druk en de talrijke verkeerslichten zorgen voor veel vertraging. Borden geven de te volgen weg naar
Horto. Voor ons ligt het dorpje bijna net zoals we het verlieten in 1994! Er is weinig bijgebouwd en de bekoring van toen overvalt ons. Hier ligt het doel van de hele reis en onze zo verhoopte bestemming voor deze zomer ( een wat grootserige uitsprak, die bij dit weerzien nu toch even mag )!
Milina heeft ons steeds maar erg matig bevallen en na een nacht ruilen we de kamer voor een zeer aangenaam mini-appartementje, met prachtig zicht, in Horto. Van de kamer in Milina boven het restaurant O Sakis - waar we niet onlekker aten gisterenavond - vonden we het uitzicht en de prijs/kwaliteit verhouding maar niks, een ontbijt konden we er niet voor 10H krijgen en we hadden geen enkele mogelijkheid om zelf iets klaar te maken. In onze Guide du Routard hebben we dan het telefoonnummer van France-Marie gevonden. Zij woont hier sinds meer dan veertig jaar en baat het Casablanca café*** uit, waar ook kleine maaltijden geserveerd worden. Het café is vooral een erg leuke ontmoetingsplaats en bij deze charmante en beminnelijke dame kan je ook terecht voor allerlei informatie. Zij is het die ons de mooie Melies-apartkamers aanwees.
[map: GNTO]
Trip1 Vrijdag, eerst zonnig, dan toenemende bewolking, gele mist (zand uit de S-stroming), regen in de late namiddag; Horto: er wordt druk aan een nieuwe brug gewerkt die tegen de zomer moet af zijn; dus even langs de omlegging en een gamel noodbrugje - Lafkos: we tanken hier want er is geen tankstation meer in Milina (twee andere tankstations, in Argalasti en in Trikeri) - Milina: stofferig als steeds, de camping bestaat nog, er is een nieuwe, kleine U-vormige haven gebouwd waar enkele vissersbootjes liggen en wat verder
uit en gaat de wind liggen; het is weekend en Marta's estatorio, op vijf minuten lopen, net beneden aan het strand, is open. We noteerden vandaag drie belangrijke veranderingen: het tankstation in Milina bestaat niet meer( brandstof voor de boten wordt op aanvraag geleverd met minitankwagen vanuit Argalast en Lafkos; de weg is verbreed en volledig geasfalteerd tot Agia Kiriaki; er is ook een nieuwe rechtstreekse weg aangelegd naar Agia Kiriaki - de afslag is net vóór het diepste punt van de baai van Kotes - over de bergpas en verder langs de zuidkant van het Trikeri gebergte (nieuwe grote parking aan de E-kant van het haventje).
Trip 2 Zaterdag, mooi en zonnig weer. Horto - Argalasti, want het is er markt en we willen fruit en honing kopen - Neohori - Milies, een mooi, hooggelegen bergdorp van de Pilion, langs een ezelspad klimmen we tot aan de kerk vanwaar we een prachtig uitzicht hebben op de berg en de golf - Lambihou bay & beach: we picknicken op dit mooie strandje en
Trip 3 Zondag, het mooie weer handhaaft zich; Horto - Milina - Lafkos , alhoewel hier heel wat buitenlanders wonen, die er een huis hebben gekocht, is het dorpje vrij verlaten vanmorgen, op enkele arbeiders na, die druk in de weer zijn het - 's zomers mooie - dorpsplein opnieuw te leggen met natuursteen; uit enkele kafenion's klinken luide mannenstemmen - Platania, vanuit dit visserhaventje vertrokken we in 1994 met de Flying Dolfin-ferry naar het eiland Skiatos voor een korte zeilbootvakantie met vrienden;
hellingen, een mooie villa boven de zee - Katigiorgis, een leuk haventje met een (kleine) nieuwe kade, in het enige open estatorio, het laatste aan de waterkant, eten we op het zonnige terras allerlei (vis-)meze's en enkele geroosterde sardienen; er is weinig of geen wind en de voorjaarszon is aangenaam; alle tafeltjes zijn ingenomen want het is zondag en de Volosianen trekken dan naar de bergen en de stranden van de Pilion om lang te tafelen in een van de ontelbare eetgelegenheden - het restaurant is immers de plaats bij uitstek naar de bijzondere Griekse gewoonte om vrienden te ontmoeten en te ontvangen! - Mortia - Promiri, een aangenaam bergdorp met een mooi uitzicht op de Egeïsche Zee - Lafkos - Milina - Horto. 's Avonds eten we - eenvoudig! - in een van de weinige restaurantjes van Argalasti die op zondagavond (buiten het toer. seizoen) meer dan een drankje serveren.
Trip 4 Horto - Milina - Zasteni. Maandag, nu het mooi weer is lopen we tot bij het strand waar we ontelbare keren met de Zodiac kwamen, door het winterweer ligt het strand erg vervuild bij, maar ook wanneer wij er vroeger telkens voor het eerst kwamen, was het karwei het strand voor de vakantie netjes te maken. In de baai die open is op het NW kan een relatief kleine boot - de onze! - ankeren met het erg aangenaam zicht op het nette huis, op voorwaarde de weersevolutie goed in het oog te houden1 Een jong Grieks koppel arriveert en duikt in het uitnodigende water ... brr???
een permanent uitzicht op Evia;de zon is net onder maar de rode gloed kleurt de grijs-blauwe avondhemelnog als Kaat haar laatste foto maakt en we terugrijden naar Horto; 's avonds eten we lekker bij France's Casablanca café in het boeiende gezelschap van twee Duitse dames die in de Pilion een korte vakantie doorbrengen met flora-verkenningen, om ondermeer hier wilde-planten-stages te organiseren (www.wildkraeuter-gastlichkeit.de & www.seebawell.de) ; 's anderendaags al heeft Kaat een grotere (vernieuwde) belangstelling voor wat hier bloeit, en herinnert ze zich de tijd toen ze met Olivier een herbarium samenstelde!
Trip 5* Horto - Argalasti - Xinovrisi - Potistika beach - Melani beach - Paltsi beach - Xinovrisi - Argalasti - Kalamos - Horto. Dinsdag. We bezoeken stranden waar we vroeger geregeld gingen omdat daar de golven soms groot waren en het leuk was in het witte schuim te duiken. Nu ook staat er enige aanlandige wind en breken de golven in een spel van wit schuim, blauw en wit-grijs water, en mooie spiegel- en lichteffecten. De zon en de lichte bewolking rond de Pilion-top (1651m) zorgen ook voor mooie contrasten. Op het einde van de namiddag bezoeken we nog het nu erg verlaten Kalamos.
Trip 6** Horto - Milina - Lafkos - Milina - Horto. Woendag. Onze laatste dag in de Pilion. In de voormiddag genieten we op ons terras en aan de steiger van een toch wat gierig zonnetje. Vannamiddag - het wordt bewolkt en morgen, als we terugrijden naar Lefkas zal het regenen, vertelt de voorspelling - wandelen we van Milina naar Lafkos. Er zijn twee goed uitgestippelde wandelroutes; ze worden resp. aangeduid als A en B met goed zichtbare (ronde gele plastiek) markeringen, meestal op de electriciteitspalen). We nemen eerst de A-weg (linksaf aan het einde van de straat in het verlengde van de hoofdsteiger in Milina, waar we de wagen laten).
France heeft een heel lekker avondmaal klaargemaakt en een aangename en boeiende Engelse gast uitgenodigd. Met z'n vieren genieten we van een courgettesoufflé met zalm, paddestoelen in een warme slabereiding, lamsbout met gefruite aardappelschijfjes en goed geparfumeerde groene krulsla; daarna een dessert-verrassing van lauwe banaan en sinaasappelsneden, Cointreau en slagroom met chocoladestreepjes. Ook de rode wijn en een glasje tsiporo maken van deze ontmoetingsmaaltijd een echte feestdis!
Donderdag 12.03.09. 08H50. Terug naar Lefkas en de boot! Een tocht van om en bij de 500 km. De weersvoorspelling klopt: grijze hemel, donkere wolken, plenzende regen, zo nemen we afscheid de Pilion. De plaatsjes waar we in zonnig weer tijdens de heentrip langsreden hebben nu een heel ander uitzicht. Opspattend water als de auto door grote plassen op het wegdek rijdt. Grauwe hemel. Alles lijkt grijs, modderig. In Volos is het weer erg druk. We nemen de weg naar Mikrothives - 26 km verder naar het SW - waar we de snelweg Thessaloniki-Athene oprijden tot Avlaki (dir.Lamia) 1,80 euro. Van Lamia moeten we door de bergen naar Itea en Nafpaktos. De weg is goed maar erg druk: we rijden immers richting de golf van Korinthe en Patras. In Itea stoppen we even om naar de " nieuwe " haven-zonder-aangesloten-voorzieningen te kijken( een ware knoeiboel, die nutteloze gesloten sanitaire voorzieningen, die aansluitingen die stuk gaan, ook allemaal met 75 % Europese fondsen betoelaagd! ) en een koffie te drinken. Om 14H30 zijn we in Erateini: eenvoudig maar lekker middagmaal in Balianos' kleine taverne - speciaal glutenvrij gefriteerde kalamares (bedankt!) en een slaatje. In Nafpaktos - in de verte zien we de nieuwe wat plompe brug Rio-Antirio (Kaat herinnert even aan de elegantie van Millau!) - nemen we de weg naar Agrinio: een vergissing want het verwachte, op onze Michelin-kaart aangeduide, nieuwe vak van de geplande en met reuzeborden aangekondigde autoweg richting Ioannina is er niet. We hadden het kunnen weten, en hadden beter de (kust)weg langs Astakos genomen. Verder dan maar richting Amfiocha. Onaangename, drukke weg doorheen een lelijk landschap. Van Amfiocha naar Vonitsa is het wegdek in erg slechte staat en op de bermen is er veel zwerfvuil. Weer! Toch wel in schril contrast met wat we daarvoor, en vooral in de Pilion zagen: het was er veel netter. Om 18H zetten we de wagen op de parking van de marina. Het regent ... pijpestelen.
Info over onze trip zie Kortom 4.9.2 Meer foto's van deze trip? Klik hier! => wij schrijven: het Pilion(-gebergte), de Pilion(-streek)! ==> roadmaps van de free-download site van het GNTO.
17.03.09 Lefkas Marina. Dinsdag. We zijn vroeg op: het wordt een dag met enige spanning zoals steeds als de boot uit het water gaat. We hebben gehoord dat de marinamensen het werk professioneel aanpakken. Men verzekert ons dat we gerust mogen zijn over een goede afloop. Onze boot is echter geen eenvoudige boot: we zullen nooit
Bij het afspuiten van het onderwaterschip komt een deel van de - geverfde - waterlijn los. Dit wordt extrawerk om de boot klaar te maken: erg vervelend nu er zich weer enkele dagen - vanaf vrijdag - van erg onstuimig en nat weer aankondigen! Eric heeft enige last van een sluimerend rug- en gewrichtsprobleem en liever dan geld uit te geven aan een hypothetische behandeling hebben we het antifoulen van het onderwaterschip en het onderhoud van de romp met het servicebedrijf Paleros afgesproken. Ze zullen nu ook de waterlijn voorlopig herstellen en volgend jaar dan voor een afdoende oplossing zorgen van dit wat al te vaak ( onze waterlijnverf zit iets te laag ) weerkerend probleem. Omdat we de kamer die we voor enkele dagen afgesproken hebben slechts, in de vooravond kunnen betrekken rijden we naar Nidri. We hebben bij Phil the Steel - erg geroemd bij de plaatselijke vertrekkerskolonie om zijn keurig werk - een roestvrijstalen container besteld voor het bergen van de hekankerlijn op de hekstoel. Een ommetje langs Vafkeri laat ons toe de werken aan het restaurant, dat een sympathiek koppel Engelsen binnenkort gaat openen, te gaan bekijken. Ze hebben heel wat werk gepresteerd en het resultaat oogt knap.
Terug naar Lefkada: Kaat wil naar het havenkantoor, dat om 16H00 sluit, om de intussen - denken we - klaargemaakte factuur voor het kraanwerk te betalen. We worden daar erg onvriendelijk en hooghartig - alweer! - door de dienstdoende bediende behandeld: terwijl zij Kaat het reserveringsformulier (?!) laat invullen voor het kraanwerk berispt (!) zij haar met de mededeling dat de betaling dient te gebeuren vóór de kraan gebruikt wordt, overeenkomstig het formulier (?!) en dat dit hier overigens voor alles geldt! Nu, als we in de fout gaan zijn we steeds bereid om ons te verontschuldigen, maar zulke onzinnige samenhang nemen we niet, temeer we niet wensen toegesproken te worden als kleine schoolkinderen die door een boze en arrogante onderwijzeres - haar beroep pedagogisch onwaardig! - worden aangepakt.
Reflecties, reflecties, reflecties ... Dat we het leuke, aangename Griekenland en de vriendelijke, gastvrije Grieken slecht met moeite terugvinden - en dit was juist wat dit land voor ons zo aantrekkelijk maakte - stemt ons wel wat droevig. Eric herinnert aan onze eerste Griekenlandreizen en de echt aangename sfeer. Na de donkere jaren van de dictatuur, die in 1974 werd verdreven, herinneren we ons de aanhef in onze toenmalige Guide du Routard: opnieuw mocht men zich verblijen aan een reis naar Griekenland want les Grecs ont retrouvé le sourire ... We zijn er naar op zoek! Stug, somber, onvriendelijk, arrogant, onbeleefd: ja, nu, al te dikwijls! Maar wat blijft er als de meest charmante, bijzondere eigenschap verdwenen is? Slechts wat je overal vind als er zon en zee is? We hebben er moeite mee, want een stukje (ware) droom (nochtans) is weg! We hopen dat de minder goede ervaringen - die we eigenlijk sinds juli te frequent deden - vooral eigen zijn aan de Ionische kant - en aan Lefkas! -, overspoeld door teveel buitenlanders, zoals men ons hier opwerpt! Intussen ... werkt de Minister van Toerisme aan een poging om het tij te keren van afnemend toerisme vooral nu, door de krisis voor een daling van het bezoek tot ... 40% wordt gevreesd! Rijmen maar ... De ene reflectie brengt de andere. Door de beperkingen eigen aan het reizen met een kleine boot, zijn we op goede havens en marinas aangewezen, willen we het leuk en comfortabel houden. Dat onze boot echter hierdoor ook grote voordelen heeft - kleine(re) (haven)uitgaven, dus beschikbare middelen om nagenoeg dagelijks uit eten te gaan hier, leuke trips met een huurwagen; weinig (of minder) problemen bij het vinden van een ligplaats - hebben we de hele reis ondervonden. We beginnen ook een vrij goed inzicht te krijgen in de werking van havens. En ... nu we net nog een heel aangename ervaring van een tocht op het land achter de rug hebben, worstelen we wel even met deze (ook al oude) vraag: zijn met hun boot trekkende reizigers geen gasten in een haven - en des te meer nog in hiervoor gebouwde jachthavens en (privé)marina's -, zoals de reiziger op het land in een hotel, bij een particulier of in een groot resort, een kamer huurt en betrekt? En mag hij dan niet dezelfde gastvrije ontvangst verwachten - of heeft (elke) haven (nog steeds) dit soort ingebouwde wantrouwen tegenover wie van zee komt ? Of heeft dit met een restant van de wat disciplinaire, militaire aspecten van de zeevaart te maken, waarin havenmensen zich goed (willen blijven) voelen? Of is het een soort afgunst tegenover wat ( verkeerdelijk ) met luxe-yachting (?!) wordt vereenzelvigd? Maar waarom kan de bootreiziger niet, in ruil voor de tientallen euro die hij in een marina neertelt - wij betaalden tijdens deze reis tot 59 euro! - een gelijkwaardige ontvangst en dito service krijgen - de jam, de oploskoffiezakjes of theebuideltjes niet te na gesproken - als op het land ? Sinds we met een boot reizen hebben we ons die vraag gesteld - van Bretagne tot Hindelopen, van Brighton tot Blankenberge, van Dieppe tot Jersey, van Chalons-sur-Saône tot Lefkas! - en steeds waren we verwonderd over wat bootreizigers aanvaardden, slikten soms ... Laten we even een wat absurd lijkende consequentie suggeren, al was het maar om de zaken scherp te stellen: er bestaan toch ook opleidingen voor hotel- of restaurantberoepen, toeristische begeleiders en verantwoordelijken, met aandacht voor sociale omgang en welbehagen van gasten ... In het logboek van deze reis leest men onze zeer talrijke goede ervarigen.
21.03.09 Lefkas Marina. De boot ligt opnieuw in het water. We zijn niet ontevreden over het werk van Paleros Yacht service want er ging vooral geen tijd verloren en de boot kon net terug op zijn ligplaats voor het hevig begon te waaien: 20 kn S toen we uit de kraan vaarden, maar een kwartier later hadden we al 25 kn. Als 's avonds en 's nachts de wind verder aantrok tot 36 kn en de regen opnieuw met bakken uit de hemel viel, terwijl ook donder en bliksem van de partij waren, begrepen we dat de eerste lentedag - en de volgende twee dagen ook! - weer zeker tot de reeks van de verloren illusies behoorde ...
Kaat is intussen begonnen met het aanbrengen van bijwerkgegevens in de zeer degelijke Pilots van Nicolas D. Elias die we voor de verdere reis hebben aangeschaft. Op onze inventaris van de onderhoudswerken kunnen we gelukkig al heel wat schrappen: vóór het vertrek naar de Pilion heeft Eric het motoronderhoud afgewerkt, en tijdens de drie mooie dagen, die het uit het water gaan voorafgingen, hebben we het teakdek gereinigd en ingeolied, de buis- en kuipkap behandeld. We stellen vast dat we voor deze werken over niet meer weercomfort genieten dan we in Nieuwpoort gewoon waren. Vorig jaar in Menton was alles heel vlot verlopen, terwijl nu regen, onweer en wind al te dikwijls bepalend en beperkend zijn: we hadden het ook hier wel even anders verwacht!
25.03.09 Lefkas Marina. Nationale feestdag. Griekenland herdenkt vandaag haar bevrijding van de Turkse overheersing. Ofschoon de Grieken erg zwaar geleden hebben onder deze vier eeuwen durende bezetting, blijven wij toch wat moeilijk hebben met de onmiskenbaar erg nationalistische gevoelens die in dit land leven en die soms wat verrassend tot uiting komen. Dit land dat er niet in slaagt degelijk onderwijs te verschaffen, dat een heel moeilijke socio-economische situatie kent, heeft - weliswaar om komplexe redenen - een militaire traditie die toch erg weegt op de staatsfinanciën. We zijn niet de enigen om het er - als Europese medeburgers! - moeilijk mee te hebben; uit gesprekken met andere buitenlanders blijkt dat deze kenmerken van de Griekse samenleving ergernis opwekken. Gelukkig echter, merken we ook bij vele jongeren een evolutie, een soms op wat zelfspot gelijkende twijfel over de politieke keuzes van hun land .... zolang de kritiek maar niet van een niet-Griek afkomstig is!
Om 10 uur breekt een kort maar hevig onweer los; opnieuw stroomt de regen uit de inktzwarte hemel. Enkele stevige windstoten doen de boten hellen: we noteren SW 36 kn. Dan plots klaart het even uit. We haasten ons naar de plaats van de plechtigheden op het plein tussen Hotel Lefkas en de brug. Bij het Monument aan de Gesneuvelden is er een korte
de fanfare, dan de vlagdraagster en haar begeleidsters in traditionele klederdracht; de schoolkinderen volgen. De groet aan de vlag, die de begeleider van elke groep brengt, verrast ons even. De opgeheven rechterarm, soms met een vuist, veelal met een open, gestrekte handpalm: het brengt ons even in verwarring ... Men stelt ons gerust. Applaus op de eretribune en bij het publiek. Deelnemers in traditionele klederdracht. Dan het militaire detachement. Applaus opnieuw bij de zeer talrijk opgekomen toeschouwers. De brandweerwagens komen er aan. Applaus, nog. Het einde. Het publiek gaat richting stadscentrum, de cafés lopen vol. Wij gaan op een terras, aan de centrale plaats - Plasa -, een fruitsap drinken ... een uur later, regent het opnieuw.
05.04.09 Lefkas Marina. Het broze, prille lentegevoel neemt toe. Het is de laatste dagen wat warmer en, vooral, de regen blijft (even?) weg. We leven nu op het ritme van het zomeruur. In de marina geldt sinds 1 april het hoogseizoen tarief. Nu de eerste toeristen-zeilers toekomen en de huurboten hun ligplaats opnieuw innemen, vertrekken heel wat overwinteraars, sommigen met een duidelijk doel - Kroatië of Turkijë, Malta, of Zweden, op weg naar huis -, anderen zijn al naar Preveza gevaren waar het wat goedkoper is om de boot uit het water te halen voor onderhoud, anderen nog zijn naar Vliho of Tranquil Bay. Wij werken verder ons lijstje af om de boot zeilklaar te maken. Olivier komt tijdens de Paasvakantie en we plannen enkele zeiltochtjes in de Inland Sea.
concert van ChristosThivaios, horen we de zaal de bekende tragoudia meezingen. Overdovend applaus en enthousiame als ze op het einde van de avond - het is dan bij twee uur! - het overgekende en erg populaire Eleni van Thanos Mikroutsikos zingt...
er heel aangenaam, de Griekse kookkunst van Allison bevalt ons, en aan de andere bezoekers te zien, zijn we niet de enigen die er graag komen. Peter, die zich over de kleine zaal ontfermt, is overigens een heel sympathieke man. Graag duimen we dat ze mogen slagen....
In de haven zien we nu regelmatig enkele nieuwe - wat blekere - gezichten; vooral vanuit de winterstallingen op het droge van Preveza begint het zeilseizoen, weliswaar traag, op gang te komen. In de stad is er echter geen toeloop van buitenlanders te bespeuren. Cijfers - tussen de 5 en de 20% - van een aan de economische wereldcrisis toe te schrijven minder-bezoek tijdens de Paasvakantie, worden hier gefluisterd. En alhoewel we er niet echt iets van merken - zo lijkt het restaurantbezoek van de Grieken hier helemaal niet af te nemen, integendeel! - zou de angst voor een stevige toeristische terugval er erg in zitten.
We plannen ook een ontmoeting met Janne en Niels van Concordia, met wie we vorige jaar van Rome naar Corfu vaarden, na een eerste ontmoeting in Avignon: ze zijn net terug in Griekenland en maken hun boot klaar in Ermioni, op de NE kust van de Peloponnisos, voor hun terugkeer naar Barcelona. Wil et Jeanine, een Nederlands koppel - we hebben ze menige maal ontmoet tijdens de laatste zomer - zijn zopas naar Preveza teruggekeerd waar hun zeilboot in winterberging bleef. Rinaldo en Maryse, die we deze zomer hopen te ontmoeten maken zich klaar om uit Menton naar Kos te vertrekken.... Zo komt de kleine vrienden-vloot langzaam op gang, soms in onze nabijheid, soms nog ver, maar zeker is dat de hoop op een hartelijk weerzien weer kan groeien ....
Wil U ons verder volgen in "Griekenland: ons reisdoel, Horto, en de Egeïsche Zee"? Klik dan hier.
Griekenland ... ? Toch wat feiten en data ...
Terug naar hoofdpagina LOGBOEK? Klik hier! Terug naar de vorige pagina, Logboek 3: langs de Italiaanse kust en de eilanden. klik dan hier.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Updated
9-mar-13
|
webmaster Q-Webbels |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||